Dafydd ap Gwilym

“Yet Dafydd's humour does not obscure, any more than Chaucer's does, the underlying seriousness of his poetry. Behind his poems of requited and unrequited love, whether idyllic or idealizing, whether streaked by savage jealousy or a profound feeling of betrayal reminiscent of Troilus and Criseyde, there runs a sense of the cruel impermanence of the world.”

“No lover in any language, and certainly no poet, has confessed to missing the mark more often than Dafydd ap Gwilym. Uncooperative husbands, quick-triggered alarms, crones and walls, strong locks, floods and fogs and bogs and dogs are for ever interposing themselves between him and golden-haired Morfudd, black-browed Dyddgu, or Gwen the infinitely fair. But a great trier, even in church.”

“Nythod ddwyn, cyd nithud ddail,Ni'th dditia neb, ni'th etail,Na llu rhugl, na llaw rhaglaw,Na llafn glas na llif na glaw.”

“Yr wybrwynt helynt hylawAgwrdd drwst a gerdda draw,Gŵr eres wyd garw ei sain,Drud byd heb droed heb adain.”

“Yr wylan deg ar lanw dioerUnlliw ag eiry neu wenlloer,Dilwch yw dy degwch di,Darn fel haul, dyrnfol, heli.”

“Digrif fu, fun, un ennydDwyn dan un bedwlwyn ein byd.Cydlwynach , difyrrach fu,Coed olochwyd, cydlechu,Cydfyhwman marian môr,Cydaros mewn coed oror,Cydblannu bedw, gwaith dedwydd,Cydblethu gweddeiddblu gwŷdd.Cydadrodd serch â'r ferch fain,Cydedrych caeau didrain.”

“Hawddamor, glwysgor glasgoed,Fis Mai haf, canys mau hoed.Cadarn farchog serchog sâl,Cadwynwyrdd feistr coed anial;Cyfaill cariad ac adar,Cof y serchogion a'u câr;Cennad nawugain cynnadl,Caredig urddedig ddadl.”

“Harddwas teg a'm anrhegai,Hylaw ŵr mawr hael yw'r Mai.Anfones ym iawn fwnai,Glas defyll glân mwyngyll Mai.Ffloringod brig ni'm digiai,Fflŵr-dy-lis gyfoeth mis Mai.”

“Ni bu amser na charwn…Yn y dydd ai un ai dwy.”

“Plygu rhag llid yr ydwyf,Pla ar holl ferched y plwyf!Am na chefais, drais drawsoed,Onaddun' yr un erioedNa morwyn fwyn ofynaig,Na merch fach, na gwrach, na gwraig.”

“Oriau hydr yr ehedyddA dry fry o'i dŷ bob dydd,Borewr byd, berw aur bill,Barth â'r wybr, borthor Ebrill.”

“Lleuad las gron gwmpas graen,Llawn o hud, llun ehedfaen;Hadlyd liw, hudol o dlws,Hudolion a'i hadeilws;Breuddwyd o'r modd ebrwydda',Bradwr oer a brawd i'r ia.Ffalstaf, gwir ddifwynaf gwas,Fflam fo'r drych mingam meingas!”

“Ni thybiais, ddewwrdrais ddirdra,Na bai deg f'wyneb a da,Oni theimlais, waith amlwg,Y drych.”

“Plygain y darllain deirllith,Plu yw ei gasul i'n plith.Pell y clywir uwch tiroeddEi lef o lwyn a'i loyw floedd.Proffwyd rhiw, praff awdur hoed,Pencerdd gloyw angerdd glyngoed.”

“Cyn rheitied i mi bryduAg i tithau bregethu,A chyn iawned ym gleraAg I tithau gardota.Pand englynion ac odlauYw'r hymnau a'r segwensiau?A chywyddau i Dduw lwydYw sallwyr Dafydd Broffwyd.”

“Nid ydyw Duw mor greulonAg y dywaid hen ddynion.Ni chyll Duw enaid gŵr mwyn,Er caru gwraig na morwyn.Tripheth a gerir drwy'r byd:Gwraig a hinon ac iechyd.Merch sydd decaf blodeuynYn y nef ond Duw ei hun.”